రహస్య రవాణాపై పెరుగుతున్న అనుమానాలు
డ్రోన్లు, రక్షణ వ్యవస్థల సరఫరా?
చైనా విమానాల కదలికలూ గుర్తింపు
వ్యూహాత్మక సమీకరణాలపై ఆసక్తి
ఇస్లామాబాద్, ఆగస్టు 24 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): పాకిస్థాన్, టర్కీ దేశాల మధ్య గత మూడు రోజులుగా జరిగిన సైనిక విమానాల కదలికలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు దారితీశాయి. ఆగస్టు 19 నుంచి 21 వరకు కేవలం 60 గంటల వ్యవధిలో టర్కీకి చెందిన సీ-130 హెర్క్యులస్ సైనిక రవాణా విమానాలు పలుమార్లు పాకిస్థాన్‌లో ల్యాండ్ కావడం భద్రతా విశ్లేషకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. రావల్పిండి సమీపంలోని నూర్ ఖాన్ వైమానిక స్థావరం, కరాచీలోని మస్రూర్ వైమానిక స్థావరాలకు ఈ విమానాలు వరుసగా చేరుకున్నట్లు నిఘా వర్గాలు గుర్తించాయి. సాధారణంగా ఇలాంటి రవాణా కార్యకలాపాలు పరిమితంగా ఉండగా, తక్కువ సమయంలో ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో విమానాలు రావడం అసాధారణ పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.
ఈ విమానాల ద్వారా పాకిస్థాన్‌కు భారీ స్థాయిలో డ్రోన్లు, వాటికి సంబంధించిన సాంకేతిక పరికరాలు సరఫరా చేసి ఉండవచ్చని పలు అంతర్జాతీయ నిఘా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. అలాగే గగనతల రక్షణకు ఉపయోగించే హెచ్‌క్యూ శ్రేణి వ్యవస్థలను కూడా తరలించి ఉండే అవకాశాలు ఉన్నాయని సమాచారం వెలువడుతోంది. అయితే ఈ సరఫరాలకు సంబంధించి ఇప్పటివరకు ఎలాంటి అధికారిక ధృవీకరణ బయటకు రాలేదు. అయినప్పటికీ వరుస విమానాల రాకపోకలు అనేక అనుమానాలకు తావిస్తున్నాయి.
ఈ పరిణామాల మధ్య టర్కీ వైమానిక దళానికి చెందిన ఏ-400ఎం రవాణా విమానం కూడా పాకిస్థాన్‌లోని మురిద్ స్థావరంలో కనిపించినట్లు భద్రతా వర్గాలు వెల్లడించాయి. టీయూఏఎఫ్-526 కాల్‌సైన్‌తో ప్రయాణించిన ఈ విమానం ప్రత్యేక రవాణా కార్యకలాపాల్లో భాగంగా ఉండవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. టర్కీ నుంచి వచ్చిన వివిధ రకాల సైనిక విమానాల కదలికలు పాకిస్థాన్‌తో ఆ దేశం కొనసాగిస్తున్న రక్షణ సహకారం మరింత విస్తరించిందనే సంకేతాలను ఇస్తున్నాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఆసక్తికరంగా టర్కీ విమానాలు కార్యకలాపాలు నిర్వహించిన అదే సమయంలో చైనా సైనిక రవాణా విమానాలు కూడా ఆ వైమానిక స్థావరాల్లో సంచరించినట్లు సమాచారం. దీంతో టర్కీ, పాకిస్థాన్, చైనా దేశాల మధ్య వ్యూహాత్మక సమన్వయం పెరుగుతోందా అనే చర్చలు మొదలయ్యాయి. ఆసియా ప్రాంత భద్రతా సమీకరణాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్న నేపథ్యంలో ఈ కదలికలు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. గతంలో టర్కీ తయారీ బైరక్తార్ డ్రోన్లను పాకిస్థాన్ కొనుగోలు చేసిన విషయం తెలిసిందే. ఇరు దేశాల మధ్య రక్షణ రంగంలో ఇప్పటికే బలమైన సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి. సంయుక్త శిక్షణ కార్యక్రమాలు, సాంకేతిక సహకారం, ఆయుధాల సరఫరా వంటి అంశాల్లో రెండు దేశాలు సన్నిహితంగా పనిచేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో తాజా విమానాల రాకపోకలు కూడా అదే సహకారంలో భాగమా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఇటీవల పాకిస్థాన్, టర్కీ, సౌదీ అరేబియా దేశాల మధ్య కుదిరిన ఉమ్మడి రక్షణ సహకార ఒప్పందం కూడా ఈ పరిణామాలకు మరింత ప్రాధాన్యం తెచ్చింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం మూడు దేశాల్లో ఏ ఒక్క దేశంపై దాడి జరిగినా మిగతా దేశాలపై దాడి జరిగినట్లుగానే పరిగణిస్తారు. అయితే తాజా విమానాల్లో ఏమి తరలించారనే అంశంపై టర్కీ గానీ, పాకిస్థాన్ గానీ అధికారిక ప్రకటన చేయకపోవడంతో ఊహాగానాలు కొనసాగుతున్నాయి. ప్రాంతీయ భద్రతా పరిస్థితులు, వ్యూహాత్మక సమీకరణాలు మారుతున్న తరుణంలో ఈ పరిణామాలను ప్రపంచ దేశాలు ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నాయి.
Author: Prajaveek Shanam
