సెప్టెంబర్ 2, ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి : ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సముద్ర రవాణా రంగం జీవనాడిగా నిలుస్తోంది. దేశాల మధ్య జరిగే అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో అత్యధిక భాగం సముద్ర మార్గాల ద్వారానే సాగుతోంది. ఈ భారీ వ్యవస్థను ముందుకు నడిపిస్తున్న మర్చంట్ నేవీ సిబ్బంది సేవలను గుర్తించి ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 3న మర్చంట్ నేవీ డేను నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచ ప్రజలకు అవసరమైన ఆహారం, ఇంధనం, ఔషధాలు, యంత్రాలు, ముడి పదార్థాలు వంటి అనేక వస్తువులు సకాలంలో చేరేందుకు మర్చంట్ నేవీ కీలకంగా పనిచేస్తోంది. మర్చంట్ నేవీ అనేది యుద్ధ నౌకాదళానికి భిన్నమైన వాణిజ్య నౌకల సమాహారం. సరుకు రవాణా నౌకలు, చమురు ట్యాంకర్లు, కంటైనర్ షిప్‌లు, ప్రయాణికుల నౌకలు వంటి అనేక రకాల నౌకలు ఇందులో భాగమవుతాయి. ప్రపంచ వాణిజ్య అవసరాలను తీర్చేందుకు సముద్రాలపై నిరంతరం ప్రయాణిస్తూ దేశాలను అనుసంధానించే బాధ్యతను ఈ రంగం నిర్వహిస్తోంది. సముద్ర రవాణా లేకుండా ఆధునిక ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఊహించడం కూడా కష్టమే.
మర్చంట్ నేవీ డే చరిత్ర రెండో ప్రపంచ యుద్ధ ప్రారంభంతో ముడిపడి ఉంది. 1939 సెప్టెంబర్ 3న యుద్ధం ప్రారంభమైన కొద్ది గంటల్లోనే బ్రిటిష్ ప్రయాణికుల నౌక ఎస్‌ఎస్ అథీనియా జర్మన్ జలాంతర్గామి దాడికి గురై మునిగిపోయింది. ఈ ఘటనలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన సముద్రయానికుల త్యాగాలను స్మరించుకుంటూ సెప్టెంబర్ 3ను ప్రత్యేక దినంగా గుర్తించడం ప్రారంభమైంది. అనంతరం ఈ రోజు ప్రపంచవ్యాప్తంగా మర్చంట్ నేవీ సిబ్బంది సేవలకు గౌరవ సూచకంగా మారింది.
మొదటి, రెండో ప్రపంచ యుద్ధాల సమయంలో మర్చంట్ నేవీ సిబ్బంది అపార త్యాగాలు చేశారు. శత్రు దాడులు, సముద్ర గనులు, తుఫాన్లు, తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటూ సరఫరా వ్యవస్థను నిలబెట్టారు. ఆహారం, ఇంధనం, ఆయుధాలు, సైనికులను గమ్యస్థానాలకు చేర్చడంలో వారు కీలక పాత్ర పోషించారు. వేలాది మంది సముద్రయానికులు ప్రాణాలు కోల్పోయినా తమ బాధ్యతలను నిర్వర్తించడం ద్వారా చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచారు. ప్రపంచ యుద్ధాల్లో మాత్రమే కాకుండా శాంతి సమయాల్లో కూడా మర్చంట్ నేవీ ప్రాధాన్యం ఎంతో గొప్పది. ప్రతి రోజు కోట్లాది టన్నుల సరుకు ఒక దేశం నుంచి మరో దేశానికి తరలించబడుతోంది. ప్రపంచంలోని పరిశ్రమలు, వ్యాపారాలు, వినియోగదారుల అవసరాలు తీర్చడంలో సముద్ర రవాణా ప్రధాన ఆధారంగా నిలుస్తోంది. ప్రపంచ సరఫరా గొలుసు నిరంతరాయంగా కొనసాగేందుకు మర్చంట్ నేవీ సిబ్బంది రాత్రింబవళ్లు కష్టపడుతున్నారు.
కరోనా మహమ్మారి సమయంలో మర్చంట్ నేవీ సేవల విలువ మరింత స్పష్టమైంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా లాక్‌డౌన్లు అమలులో ఉన్నప్పటికీ ఆహారం, ఔషధాలు, వైద్య పరికరాలు, ఇంధన సరఫరాలు ఆగిపోకుండా సముద్రయానికులు పనిచేశారు. కుటుంబాలకు దూరంగా నెలల తరబడి నౌకలపైనే ఉంటూ తమ విధులను నిర్వర్తించారు. మానవాళి ఎదుర్కొన్న సంక్షోభ సమయంలో వారి అంకితభావం ప్రపంచం ప్రశంసించింది. భారతదేశానికి కూడా మర్చంట్ నేవీ రంగం అత్యంత కీలకమైనది. దేశ ఆర్థికాభివృద్ధి, దిగుమతులు-ఎగుమతులు, పారిశ్రామిక ప్రగతిలో సముద్ర రవాణా ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తోంది. ముంబై, చెన్నై, విశాఖపట్నం, కొచ్చి, కాండ్లా వంటి ప్రధాన నౌకాశ్రయాల ద్వారా భారీ స్థాయిలో వాణిజ్య కార్యకలాపాలు సాగుతున్నాయి. భారతీయ సముద్రయానికులు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తమ నైపుణ్యాన్ని నిరూపించుకుంటూ ప్రపంచ షిప్పింగ్ రంగంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించారు.
నేటి యువతకు మర్చంట్ నేవీ ఒక ఆకర్షణీయమైన కెరీర్ అవకాశంగా మారుతోంది. సముద్రయాన శిక్షణ పొందిన యువకులు నౌకా అధికారులు, ఇంజినీర్లు, నావిగేషన్ నిపుణులుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉద్యోగ అవకాశాలు పొందుతున్నారు. అధిక వేతనాలు, అంతర్జాతీయ అనుభవం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కూడిన ఈ రంగం ప్రతి ఏడాది వేలాది మందిని ఆకర్షిస్తోంది.
అయితే ఈ వృత్తి ఎన్నో సవాళ్లతో కూడుకున్నది. సముద్ర తుఫాన్లు, ప్రమాదకర పరిస్థితులు, కుటుంబాలకు దూరంగా ఉండటం, మానసిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడం వంటి ఇబ్బందులు సాధారణం. అయినప్పటికీ ప్రపంచ వాణిజ్య చక్రం ఆగిపోకుండా ఉండేందుకు సముద్రయానికులు తమ బాధ్యతలను అంకితభావంతో నిర్వహిస్తున్నారు. వారి సేవల వల్లే ప్రపంచ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలు నిరంతరంగా ముందుకు సాగుతున్నాయి. మర్చంట్ నేవీ డే సందర్భంగా సముద్రాలపై తమ జీవితాలను అంకితం చేసి ప్రపంచానికి సేవలందిస్తున్న సముద్రయానికులందరికీ కృతజ్ఞతలు తెలియజేయడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత. ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని నడిపిస్తూ దేశాల అభివృద్ధికి తోడ్పడుతున్న ఈ అజ్ఞాత వీరుల సేవలు చిరస్మరణీయమైనవి. వారి త్యాగాలు, కృషి, అంకితభావానికి గౌరవ సూచకంగా మర్చంట్ నేవీ డే నిలుస్తోంది.
Author: Prajaveek Shanam
