బాలికల భవిష్యత్తుకు భరోసా ఎప్పుడు?
- బాలికల హక్కుల పరిరక్షణే సమానత్వ సమాజానికి పునాది
- విద్య, వైద్యం, భద్రతలో సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి
- బాల్యవివాహాల నిర్మూలనకు సమష్టిగా కృషి చేయాలి
- ఆడపిల్లల కలలకు రెక్కలు తొడిగితేనే దేశానికి ఉజ్వల భవిష్యత్తు
అక్టోబర్ 10 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాలికల హక్కులను పరిరక్షించడం, వారి అభివృద్ధికి ఎదురవుతున్న అడ్డంకులను తొలగించడం, విద్య, ఆరోగ్యం, భద్రత, సమాన అవకాశాల ప్రాధాన్యాన్ని సమాజానికి తెలియజేయడం లక్ష్యంగా ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 11న అంతర్జాతీయ బాలికా దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. బాలికలు ఎదుర్కొంటున్న వివక్ష, పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, బాల్యవివాహాలు, పోషకాహార లోపం, లైంగిక వేధింపులు, సామాజిక ఆంక్షలు వంటి సమస్యలపై ప్రపంచ దేశాలు దృష్టి సారించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ దినోత్సవం గుర్తుచేస్తుంది. ఒకప్పుడు ఆడపిల్ల పుట్టిందంటే కుటుంబానికి భారమనే భావన కొన్ని ప్రాంతాల్లో బలంగా ఉండేది. నేటికీ అక్కడక్కడా ఇలాంటి ఆలోచనలు కనిపించడం ఆందోళనకరం. కాలం మారుతున్నా బాలికల పట్ల వివక్ష పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. కుటుంబంలో అబ్బాయికి ఇచ్చే ప్రాధాన్యాన్ని అమ్మాయికి ఇవ్వకపోవడం, ఆమె అభిప్రాయాలను పట్టించుకోకపోవడం, చదువు విషయంలో పరిమితులు విధించడం, చిన్న వయసులోనే వివాహం చేయాలనుకోవడం వంటి పరిణామాలు వారి ఎదుగుదలను అడ్డుకుంటున్నాయి. బాలికలు కూడా స్వతంత్రంగా ఆలోచించే హక్కు కలిగిన వ్యక్తులేనని, తమ జీవితానికి సంబంధించిన నిర్ణయాల్లో వారి అభిప్రాయాలకు విలువ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని ప్రతి కుటుంబం గుర్తించాలి. బాలిక పుట్టినప్పటి నుంచి ఆమె విద్య, ఆరోగ్యం, వ్యక్తిత్వ వికాసం, భవిష్యత్తు ఉపాధి వరకు ప్రతి అంశంలో తగిన శ్రద్ధ చూపాలి. బాలికల అభివృద్ధి అంటే కేవలం వారి వ్యక్తిగత ఎదుగుదల మాత్రమే కాదు. అది కుటుంబాల ఆర్థిక పురోగతికి, సమాజంలో సమానత్వానికి, దేశ అభివృద్ధికి బలమైన పునాది. మహిళలకు విద్య, ఉపాధి, నాయకత్వ అవకాశాలు పెరిగినప్పుడే దేశంలోని మానవ వనరులను పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోగలుగుతాం. అందువల్ల బాలికల సంక్షేమాన్ని ఒకరోజు నిర్వహించే కార్యక్రమంగా కాకుండా నిరంతర సామాజిక బాధ్యతగా భావించాలి.
బాలికల జీవితాలను మార్చగల అత్యంత శక్తిమంతమైన సాధనం విద్య. చదువు ద్వారా వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది. ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం, సరైన నిర్ణయాలు తీసుకునే వివేకం, తమ హక్కుల గురించి ప్రశ్నించే ధైర్యం కలుగుతాయి. విద్యావంతులైన బాలికలు భవిష్యత్తులో మంచి ఉపాధి అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవడంతోపాటు కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులను మెరుగుపరచడంలో కీలక పాత్ర పోషించగలరు. అయినప్పటికీ కొన్ని కుటుంబాల్లో ఆర్థిక ఇబ్బందులు, తల్లిదండ్రుల నిరక్షరాస్యత, సామాజిక ఆచారాలు, పాఠశాలలు దూరంగా ఉండటం వంటి కారణాలతో బాలికలు చదువుకు దూరమవుతున్నారు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని పేద కుటుంబాలు ఆర్థిక సమస్యలను ఎదుర్కొన్నప్పుడు బాలికల చదువును మధ్యలోనే ఆపేసి, ఇంటి పనులు లేదా కుటుంబ బాధ్యతలు అప్పగించే పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. కొందరు బాలికలు తమ్ముళ్లు, చెల్లెళ్ల సంరక్షణ కోసం పాఠశాలకు వెళ్లలేకపోతున్నారు. మరికొందరు ఉన్నత తరగతులకు వెళ్లే వయసులోనే వివాహ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ పరిస్థితులను మార్చేందుకు ప్రభుత్వాలు, విద్యాసంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు సమన్వయంతో పనిచేయాలి. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు విద్యా సహాయం, ఉపకార వేతనాలు, పుస్తకాలు, దుస్తులు, రవాణా సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలి. పాఠశాలల్లో పరిశుభ్రమైన మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు, రుతుక్రమ పరిశుభ్రతకు అవసరమైన సదుపాయాలు కల్పించాలి. బాలికలు పాఠశాల మానేసినప్పుడు అందుకు గల కారణాలను గుర్తించి తిరిగి చదువులో చేర్పించేందుకు ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టాలి. తల్లిదండ్రులు కూడా ఆడపిల్ల చదివితే ఏమవుతుందనే పాత ఆలోచనలను విడిచిపెట్టాలి. వైద్యురాలు, ఉపాధ్యాయురాలు, శాస్త్రవేత్త, న్యాయవాది, పోలీసు అధికారి, వ్యాపారవేత్త, ప్రజాప్రతినిధి వంటి ఎన్నో రంగాల్లో బాలికలు రాణించగలరనే నమ్మకాన్ని వారిలో పెంపొందించాలి. బాలికకు విద్యను అందించడం అంటే ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే అభివృద్ధి చేయడం కాదు. భవిష్యత్తులో ఒక కుటుంబాన్ని, తద్వారా సమాజాన్ని అభివృద్ధి పథంలో నడిపించడానికి అవకాశం కల్పించడమే.
బాలికల ఆరోగ్యం, పోషకాహారం, శారీరక వికాసం, మానసిక ఆరోగ్యానికి కూడా సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. బాల్యంలో సరైన పోషకాహారం అందకపోతే ఎదుగుదలపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది. రక్తహీనత, పోషకాహార లోపం, తరచూ అనారోగ్యానికి గురికావడం వంటి సమస్యలు వారి చదువు, దైనందిన జీవనంపై ప్రభావం చూపుతాయి. కొన్ని కుటుంబాల్లో ఆహారం వడ్డించే సమయంలో బాలికల కంటే ఇతరులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, వారి ఆరోగ్య సమస్యలను చిన్నవిగా భావించడం వంటి వివక్షాపూరిత ధోరణులు కనిపిస్తాయి. బాలికలకు సమతుల్య ఆహారం, పండ్లు, కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు, అవసరమైన పోషకాలు అందించాలి. పాఠశాల స్థాయిలో ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించడంతోపాటు అవసరమైన వైద్య సహాయం అందేలా చూడాలి. యుక్తవయసులో శరీరంలో కలిగే మార్పులు, రుతుక్రమం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, పోషకాహారం వంటి అంశాలపై శాస్త్రీయ అవగాహన కల్పించాలి. వీటిని సిగ్గుపడాల్సిన విషయాలుగా చూడకుండా ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సహజ అంశాలుగా వివరించాలి. బాలికలు ఎదుర్కొనే శారీరక, మానసిక సమస్యలను తల్లిదండ్రులు ఓపికగా వినాలి. పరీక్షల ఒత్తిడి, కుటుంబ సమస్యలు, తోటి విద్యార్థుల వేధింపులు, రూపం గురించి ఇతరులు చేసే వ్యాఖ్యలు, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఎదురయ్యే అవమానాలు వారి మనసుపై ప్రభావం చూపవచ్చు. అలాంటి సందర్భాల్లో వారిని మందలించడం లేదా ఇతరులతో పోల్చడం కాకుండా, వారి భావాలను అర్థం చేసుకుని ప్రోత్సహించాలి. అవసరమైతే వైద్యులు, మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుల సహాయం తీసుకోవాలి. క్రీడలు, యోగా, కళలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనే అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం, క్రమశిక్షణ, నాయకత్వ లక్షణాలను పెంపొందించవచ్చు. ఆరోగ్యంగా, ధైర్యంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో పెరిగిన బాలికలు జీవితంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కోగలుగుతారు. బాలికల ఆరోగ్యాన్ని కుటుంబ ఖర్చుగా కాకుండా వారి భవిష్యత్తుపై చేసే అత్యంత ముఖ్యమైన పెట్టుబడిగా చూడాలి.
బాలికల భద్రతకు సంబంధించిన సమస్యలు సమాజం ముందున్న తీవ్రమైన సవాళ్లలో ఒకటి. ఇంట్లో, పాఠశాలలో, ప్రయాణ సమయంలో, పని ప్రదేశాల్లో, బహిరంగ ప్రాంతాల్లో, అంతర్జాల వేదికల్లో బాలికలు వివిధ రకాల వేధింపులను ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉంది. లైంగిక వేధింపులు, బాలలపై నేరాలు, బాల కార్మిక వ్యవస్థ, అక్రమ రవాణా, బెదిరింపులు, వ్యక్తిగత చిత్రాలను దుర్వినియోగం చేయడం వంటి సమస్యల పట్ల అప్రమత్తత అవసరం. బాలికలకు మంచి స్పర్శ, చెడు స్పర్శ గురించి వయసుకు తగిన అవగాహన కల్పించాలి. తమకు అసౌకర్యం కలిగించే ప్రవర్తనను గుర్తించడం, అటువంటి పరిస్థితుల నుంచి దూరంగా వెళ్లడం, నమ్మకమైన పెద్దలకు విషయం చెప్పడం వంటి విషయాలను నేర్పించాలి. అయితే భద్రత పేరుతో బాలికల స్వేచ్ఛను పూర్తిగా పరిమితం చేయడం సరైన పరిష్కారం కాదు. వారు బయటకు వెళ్లకూడదని, స్నేహితులతో మాట్లాడకూడదని, తమకు నచ్చిన రంగాల్లో పాల్గొనకూడదని ఆంక్షలు విధించడం కంటే సురక్షితమైన వాతావరణాన్ని కల్పించడంపై దృష్టి పెట్టాలి. బాలికలపై వేధింపులు జరిగినప్పుడు బాధితురాలినే ప్రశ్నించే ధోరణిని సమాజం విడిచిపెట్టాలి. నేరానికి పాల్పడిన వ్యక్తుల బాధ్యతను గుర్తించి, చట్ట ప్రకారం చర్యలు తీసుకునేలా చూడాలి. పాఠశాలల్లో ఫిర్యాదుల స్వీకరణ వ్యవస్థలు బలంగా ఉండాలి. పిల్లలు తమ సమస్యలను భయం లేకుండా చెప్పగలిగే వాతావరణం ఉండాలి. అంతర్జాల వినియోగంలో వ్యక్తిగత వివరాలు, చిత్రాలు, చిరునామా, ఇతర సున్నితమైన సమాచారాన్ని అపరిచితులతో పంచుకోకూడదనే అవగాహన కల్పించాలి. ఆన్‌లైన్‌లో ఎవరైనా బెదిరించినా, వేధించినా మౌనంగా భరించకుండా తల్లిదండ్రులు లేదా సంబంధిత అధికారులకు తెలియజేయాలి. తల్లిదండ్రులు పిల్లలపై అనుమానంతో నిఘా పెట్టడం కంటే పరస్పర విశ్వాసంతో మాట్లాడే అలవాటు పెంపొందించాలి. భద్రత అనేది బాలికల ఒక్కరి బాధ్యత కాదు. తప్పు చేసే వారిని అడ్డుకోవడం, బాధితులకు అండగా నిలవడం, నేరాలపై ఫిర్యాదు చేయడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత. బాలికలు భయం లేకుండా చదువుకునే, ఆడుకునే, ప్రయాణించే, తమ అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసే వాతావరణం ఏర్పడినప్పుడే సమాజం నిజమైన ప్రగతిని సాధించినట్లు అవుతుంది.
బాలికల అభివృద్ధికి అడ్డుగా నిలుస్తున్న మరో ప్రధాన సమస్య బాల్యవివాహాలు. చిన్న వయసులోనే వివాహం చేయడం వల్ల బాలికల విద్యకు ఆటంకం కలగడంతోపాటు వారి శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు పడే అవకాశం ఉంది. చిన్న వయసులో గర్భధారణ తల్లీబిడ్డల ఆరోగ్యానికి ప్రమాదాలను పెంచుతుంది. బాల్యవివాహాల వెనుక పేదరికం, నిరక్షరాస్యత, కుటుంబ భద్రతపై ఆందోళనలు, సామాజిక ఒత్తిళ్లు, సంప్రదాయాల పేరుతో కొనసాగే ఆచారాలు వంటి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. కొన్నిసార్లు ఆడపిల్లను త్వరగా వివాహం చేస్తే కుటుంబ బాధ్యత తగ్గుతుందనే భావనతో తల్లిదండ్రులు తొందరపాటు నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. ఈ ఆలోచనను మార్చాల్సిన అవసరం ఉంది. బాలికకు చదువు, నైపుణ్యాలు, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పిస్తే ఆమె భవిష్యత్తు మరింత భద్రంగా ఉంటుంది. బాల్యవివాహాల నిరోధానికి సంబంధించిన చట్టాలపై గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. పాఠశాల ఉపాధ్యాయులు, గ్రామస్థాయి అధికారులు, అంగన్‌వాడీ కార్యకర్తలు, ఆశా కార్యకర్తలు, స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు సమన్వయంతో పనిచేయాలి. బాల్యవివాహం జరిగే సూచనలు కనిపించినప్పుడు సంబంధిత అధికారులకు సమాచారం అందించి, చట్టబద్ధమైన చర్యలు తీసుకునేలా చూడాలి. అదే సమయంలో బాల్యవివాహాలను అడ్డుకున్న బాలికలకు చదువు కొనసాగించేందుకు, కుటుంబ సమస్యలను ఎదుర్కొనేందుకు అవసరమైన సహాయం అందించాలి. బాలికల అభిప్రాయాలకు గౌరవం ఇవ్వకుండా వారి జీవితాలపై నిర్ణయాలు తీసుకోవడం అన్యాయం. వివాహం ఒక్కటే అమ్మాయి జీవితానికి పరమావధి కాదని, ఆమెకు తన ప్రతిభను నిరూపించుకునే అనేక అవకాశాలు ఉన్నాయని కుటుంబాలు గుర్తించాలి. సమాజంలో మహిళలకు గౌరవం, స్వతంత్రత, ఆర్థిక భద్రత లభించాలంటే బాల్యం నుంచే సమానత్వ విలువలను నేర్పించాలి. బాలికలపై వివక్షకు వ్యతిరేకంగా చట్టాలు ఉండటం ఎంత ముఖ్యమో, ఆ చట్టాలను గౌరవించే సామాజిక దృక్పథం ఏర్పడటం కూడా అంతే అవసరం.
బాలికల సాధికారతకు కుటుంబం, విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వం, సమాజం సమష్టిగా కృషి చేయాలి. కుటుంబంలో అబ్బాయికి ఒక విధమైన స్వేచ్ఛ, అమ్మాయికి మరో విధమైన పరిమితులు విధించే పద్ధతి మారాలి. ఇంటి పనులు, కుటుంబ బాధ్యతలు, నిర్ణయాల్లో బాలురు, బాలికలకు సమాన భాగస్వామ్యం కల్పించాలి. చిన్నతనం నుంచే లింగ సమానత్వం, పరస్పర గౌరవం, బాధ్యత, మానవీయ విలువల గురించి పిల్లలకు నేర్పించాలి. పాఠశాలల్లో బాలికలు నాయకత్వ బాధ్యతలు చేపట్టేలా ప్రోత్సహించాలి. క్రీడలు, విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, కళలు, సాహిత్యం, పరిశోధన వంటి రంగాల్లో వారి ఆసక్తులకు అనుగుణంగా శిక్షణ ఇవ్వాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని బాలికలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, వృత్తి విద్య, ఉపాధి మార్గాలపై అవగాహన కల్పించాలి. ఉన్నత విద్యను అభ్యసించాలనుకునే బాలికలకు ఆర్థిక అడ్డంకులు ఎదురుకాకుండా తగిన సహాయం అందించాలి. ప్రభుత్వ పథకాలు కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా అర్హులైన బాలికలకు చేరుతున్నాయా లేదా అన్నది నిరంతరం పరిశీలించాలి. పాఠశాలల్లో బాలికల హాజరు, చదువు మానేసే వారి సంఖ్య, ఆరోగ్య సమస్యలు, భద్రతా పరిస్థితులపై క్రమం తప్పకుండా సమీక్షలు జరగాలి. బాలికల అభివృద్ధికి సంబంధించిన నిర్ణయాల్లో వారి అభిప్రాయాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. బాలికలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను వారిని అడిగి తెలుసుకోకుండా పరిష్కారాలు రూపొందించడం వల్ల ఆశించిన ఫలితాలు రావు. వారి అవసరాలను గుర్తించి, స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా చర్యలు చేపట్టాలి. స్వచ్ఛంద సంస్థలు, మహిళా సంఘాలు, యువజన సంఘాలు, ఉపాధ్యాయులు, వైద్య సిబ్బంది కలిసి పనిచేస్తే బాలికల హక్కుల పరిరక్షణకు మరింత బలమైన వ్యవస్థ ఏర్పడుతుంది. బాలికలు తమ లక్ష్యాలను స్వేచ్ఛగా ఎంచుకుని, ప్రతిభకు తగిన గుర్తింపు పొందేలా అవకాశాలు కల్పించడం సమాజంలోని ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.
అంతర్జాతీయ బాలికా దినోత్సవం కేవలం ప్రసంగాలు, సమావేశాలు, నినాదాలకు పరిమితం కాకూడదు. బాలికల జీవితాల్లో నిజమైన మార్పు తీసుకొచ్చే కార్యాచరణకు ఈ రోజు నాంది కావాలి. ప్రతి బాలిక పాఠశాలకు వెళ్తోందా, చదువును కొనసాగించగలుగుతోందా, సరైన పోషకాహారం పొందుతోందా, సురక్షితమైన వాతావరణంలో జీవిస్తోందా, తన అభిప్రాయాలను స్వేచ్ఛగా చెప్పగలుగుతోందా అనే ప్రశ్నలకు సమాజం సమాధానం వెతకాలి. ఒక బాలిక చదువు మానేస్తే అందుకు కారణాలను తెలుసుకోవాలి. ఒక బాలిక బాల్యవివాహం ప్రమాదంలో ఉంటే ఆమెకు అండగా నిలవాలి. ఒక బాలిక వేధింపులకు గురైతే ఆమెను నిందించకుండా న్యాయం జరిగేలా సహకరించాలి. ఒక బాలిక ఉన్నత లక్ష్యాన్ని ఎంచుకుంటే ఆమెను వెనక్కి లాగకుండా ప్రోత్సహించాలి. తల్లిదండ్రులు పిల్లల మధ్య వివక్ష చూపకుండా వారి సామర్థ్యాలను గుర్తించాలి. ఉపాధ్యాయులు ప్రతి బాలికలో దాగి ఉన్న ప్రతిభను వెలికితీయాలి. ప్రభుత్వాలు బాలికల సంక్షేమానికి సంబంధించిన పథకాలను సమర్థంగా అమలు చేయాలి. ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు బాలికల భద్రత, విద్య, ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సమస్యల పరిష్కారంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలి. సమాజం కూడా ఆడపిల్లల పట్ల ఉన్న పాతకాలపు భావజాలాన్ని మార్చుకోవాలి. బాలిక ఎదగడానికి అవకాశం కల్పించడం దయతో చేసే సహాయం కాదు; అది ఆమెకు ఉన్న హక్కు. ఆమె కలలకు విలువ ఇవ్వడం, ఆమె నిర్ణయాలను గౌరవించడం, ఆమె ప్రతిభను గుర్తించడం సమానత్వానికి గుర్తులు. ప్రతి బాలిక భయం లేకుండా జీవిస్తూ, నాణ్యమైన విద్యను అభ్యసిస్తూ, ఆరోగ్యంగా ఎదుగుతూ, తనకు నచ్చిన రంగంలో విజయాలు సాధించే పరిస్థితులు ఏర్పడినప్పుడే ఈ దినోత్సవం అసలైన లక్ష్యం నెరవేరుతుంది. బాలికలను కాపాడటం మాత్రమే కాదు, వారి సామర్థ్యాలను గుర్తించి సమాజ నిర్మాణంలో భాగస్వాములను చేయడం అత్యంత ముఖ్యం. ఆడపిల్లలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించే కుటుంబాలు పెరిగితే సమానత్వ భావన సమాజమంతా విస్తరిస్తుంది. బాలికల భవిష్యత్తును భద్రపరచడం అంటే దేశ భవిష్యత్తును బలోపేతం చేయడమే. ప్రతి బాలికకు విద్య, గౌరవం, భద్రత, స్వేచ్ఛ, సమాన అవకాశాలు అందినప్పుడే అభివృద్ధి చెందిన సమాజం అనే లక్ష్యానికి నిజమైన అర్థం లభిస్తుంది.
Author: Prajaveek Shanam
