అక్టోబర్ 7 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి):
ఒకప్పుడు కుటుంబానికి పెద్దదిక్కుగా, అనుభవానికి నిలయంగా, నిర్ణయాలకు మార్గదర్శకులుగా నిలిచిన వృద్ధులు నేడు అనేక కుటుంబాల్లో ఒంటరితనంతో జీవించాల్సిన పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్నారు. కాలం మారుతోంది, జీవన విధానాలు మారుతున్నాయి, కుటుంబ వ్యవస్థలోనూ గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఈ మార్పుల ప్రభావం అత్యంత ఎక్కువగా వృద్ధులపై పడుతోంది. భౌతికంగా అన్ని సౌకర్యాలు ఉన్నప్పటికీ, ఆప్యాయంగా మాట్లాడే మనిషి లేకపోవడం, తమ మాట వినేవారు లేకపోవడం, కుటుంబ సభ్యులతో సమయం గడపలేకపోవడం వంటి కారణాలు వారిని మానసికంగా కుంగదీస్తున్నాయి.గతంలో ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ భారతీయ సమాజానికి బలమైన పునాది. ఒకే ఇంట్లో తాతలు, అమ్మమ్మలు, తల్లిదండ్రులు, పిల్లలు కలిసి జీవించేవారు. కుటుంబంలోని ప్రతి సభ్యుడు ఒకరికి ఒకరు అండగా ఉండేవారు. వృద్ధులు పిల్లలకు విలువలు నేర్పించేవారు. కుటుంబ నిర్ణయాల్లో వారి అభిప్రాయానికి గౌరవం ఉండేది. కానీ కాలక్రమేణా చిన్న కుటుంబాల సంస్కృతి పెరగడంతో ఉమ్మడి కుటుంబాలు క్రమంగా కనుమరుగవుతున్నాయి. ఉపాధి, విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాల కోసం యువత పట్టణాలు, విదేశాలకు వెళ్లడంతో వృద్ధులు గ్రామాల్లో లేదా నగరాల్లో ఒంటరిగా మిగిలిపోతున్నారు.
ప్రస్తుతం కుటుంబ సభ్యులు ఒకే ఇంట్లో ఉన్నా కూడా భావోద్వేగ దూరం పెరుగుతోందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. జీవన పోరాటంలో నిమగ్నమైన యువతకు సమయం లేకపోవడం, ఆధునిక జీవనశైలిలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ పనుల్లో మునిగిపోవడం వల్ల వృద్ధులతో మాట్లాడే సమయం తగ్గుతోంది. ఒకప్పుడు కుటుంబ సభ్యులతో కబుర్లు చెప్పుకుంటూ గడిపిన గంటలు ఇప్పుడు దూరవాణులు, దృశ్య పరికరాలు, ఇతర వ్యాపకాల మధ్య కనుమరుగవుతున్నాయి. ఫలితంగా వృద్ధులు ఇంట్లోనే ఉన్నా ఒంటరితనాన్ని అనుభవిస్తున్నారు.ఒంటరితనం కేవలం ఒక భావోద్వేగ సమస్య మాత్రమే కాదు. అది ఆరోగ్యంపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఎక్కువ కాలం ఒంటరిగా ఉండే వృద్ధుల్లో ఆందోళన, నిరాశ, నిద్రలేమి, జ్ఞాపకశక్తి సమస్యలు పెరిగే అవకాశం ఉందని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. కొన్నిసార్లు ఇది శారీరక ఆరోగ్యాన్ని కూడా దెబ్బతీస్తుంది. మనసుకు సంతోషం లేకపోతే శరీర ఆరోగ్యం కూడా క్షీణిస్తుంది. అందుకే వృద్ధుల మానసిక ఆరోగ్యంపై కుటుంబ సభ్యులు ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపాల్సిన అవసరం ఉంది.
వృద్ధులు తమ జీవితంలో ఎన్నో కష్టాలను ఎదుర్కొని కుటుంబాలను నిలబెట్టారు. పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం తమ అవసరాలను త్యాగం చేశారు. అలాంటి వారు జీవిత చరమాంకంలో ప్రేమ, గౌరవం, ఆప్యాయత కోరుకోవడం సహజం. కానీ కొన్ని సందర్భాల్లో వారిని భారంగా భావించడం, వారి అభిప్రాయాలను పట్టించుకోకపోవడం, వారిని నిర్ణయాల నుంచి దూరంగా ఉంచడం వంటి పరిస్థితులు బాధాకరంగా మారుతున్నాయి. ఇది కుటుంబ బంధాలను బలహీనపరచడమే కాకుండా సమాజ విలువల క్షీణతకు సంకేతంగా కూడా భావించవచ్చు.అయితే ప్రతి కుటుంబం ఇదే పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటుందని చెప్పలేం. చాలా కుటుంబాల్లో వృద్ధులను గౌరవిస్తూ, వారి అనుభవాలను కుటుంబ సంపదగా భావిస్తూ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్న ఉదాహరణలు కూడా ఉన్నాయి. ఇలాంటి కుటుంబాలు సమాజానికి మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి. వృద్ధులను ప్రేమతో చూసుకోవడం కేవలం బాధ్యత మాత్రమే కాదు, అది సంస్కారం కూడా. ఈ భావన మరింత బలపడాల్సిన అవసరం ఉంది.వృద్ధుల ఒంటరితనాన్ని తగ్గించడంలో కుటుంబంతో పాటు సమాజం కూడా కీలక పాత్ర పోషించాలి. వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేక సమావేశాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, ఆరోగ్య శిబిరాలు, సామాజిక వేదికలు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా వారిలో ఉత్సాహాన్ని పెంచవచ్చు. తమ వయస్సు వారితో కలిసే అవకాశాలు పెరిగితే ఒంటరితనం గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. స్థానిక సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంఘాలు ఈ దిశగా మరింత చొరవ చూపాల్సిన అవసరం ఉంది.సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కూడా వృద్ధులకు కొంత ఉపశమనం కలిగించగలదు. దూర ప్రాంతాల్లో ఉన్న పిల్లలు, మనవలు తరచూ మాట్లాడడం, దృశ్య మాధ్యమాల ద్వారా వారితో సమయం గడపడం ద్వారా భావోద్వేగ బంధాలు కొనసాగించవచ్చు. అయితే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ప్రత్యక్ష అనుబంధానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ఒక ఆప్యాయమైన పలకరింపు, పక్కన కూర్చొని మాట్లాడిన కొన్ని నిమిషాలు వారికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తాయి.భారతీయ సంస్కృతిలో పెద్దలకు గౌరవం ఇవ్వడం అత్యున్నత విలువగా భావిస్తారు. కుటుంబ వ్యవస్థ ఎంత మారినా ఈ విలువలు నిలిచి ఉండాలి. వృద్ధులు కేవలం కుటుంబ సభ్యులు మాత్రమే కాదు, వారు అనుభవాల నిధి, సంస్కృతి వారసత్వానికి ప్రతీక. వారి జీవిత అనుభవాలు కొత్త తరాలకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి. అందుకే వారిని కుటుంబ కేంద్రబిందువుగా భావించే సంస్కృతి మరింత బలోపేతం కావాలి.వృద్ధుల ఒంటరితనం అనేది వ్యక్తిగత సమస్య మాత్రమే కాదు, సామాజిక సమస్య కూడా. కుటుంబ బంధాలు బలహీనపడుతున్నాయనే హెచ్చరికగా దీనిని చూడాలి. వృద్ధులకు అవసరమైన ప్రేమ, గౌరవం, ఆప్యాయత, భద్రత కల్పించడం ప్రతి కుటుంబం, ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత. మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా జీవన విధానాలు మారవచ్చు, కానీ మానవ సంబంధాలు, కుటుంబ విలువలు, పెద్దల పట్ల గౌరవం ఎన్నటికీ మారకూడదు. అదే ఆరోగ్యకరమైన కుటుంబ వ్యవస్థకు, బలమైన సమాజ నిర్మాణానికి నిజమైన పునాది.
Author: Prajaveek Shanam
