మనసు ఆరోగ్యమే.. సంపూర్ణ ఆరోగ్యానికి పునాది

మనసు ఆరోగ్యమే.. సంపూర్ణ ఆరోగ్యానికి పునాది

ఆత్మవిశ్వాసంతో ముందడుగు వేద్దాం మానసిక సమస్యలపై అపోహలు వీడాలి.. బాధితులకు అండగా నిలవాలి ప్రశాంతమైన జీవనం కోసం మానసిక ఆరోగ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి

, అక్టోబరు 9 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి):

శారీరక ఆరోగ్యంతోపాటు మానసిక ఆరోగ్యానికి కూడా సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తూ ప్రతి ఏడాది అక్టోబరు 10న ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. ఆధునిక జీవన విధానంలో పెరుగుతున్న పని ఒత్తిళ్లు, కుటుంబ సమస్యలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, సామాజిక సంబంధాల్లో మార్పులు ప్రజల మానసిక ప్రశాంతతపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. బయటకు సంతోషంగా కనిపించే ఎంతోమంది లోలోపల ఆందోళన, నిరాశ, ఒంటరితనం వంటి సమస్యలతో సతమతమవుతున్నారు. అయితే మానసిక సమస్యల గురించి ఇతరులతో మాట్లాడేందుకు చాలామంది సంకోచిస్తున్నారు. సమాజం ఏమనుకుంటుందోననే భయం, అపోహలు, అవమానానికి గురవుతామనే ఆందోళనతో తమ బాధను మనసులోనే దాచుకుంటున్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడం, సమస్యలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించడం, అవసరమైనప్పుడు నిపుణుల సహాయం పొందేలా ప్రోత్సహించడం ఈ దినోత్సవం ప్రధాన ఉద్దేశం. శరీరానికి అనారోగ్యం కలిగినప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించినట్లే మనసుకు ఇబ్బంది కలిగినప్పుడు కూడా తగిన సహాయం తీసుకోవాలనే సందేశాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఉంది.
మానసిక ఆరోగ్యం అంటే కేవలం మానసిక వ్యాధులు లేకపోవడం మాత్రమే కాదు. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవడం, భావోద్వేగాలను సమతుల్యంగా నిర్వహించడం, ఇతరులతో ఆరోగ్యకరమైన సంబంధాలను కొనసాగించడం, రోజువారీ బాధ్యతలను సమర్థంగా నిర్వర్తించడం కూడా మానసిక ఆరోగ్యంలో భాగమే. ప్రతి వ్యక్తి జీవితంలో సమస్యలు, ఒడిదొడుకులు సహజం. అయితే కొన్ని సమస్యలు దీర్ఘకాలం కొనసాగినప్పుడు వాటి ప్రభావం ఆలోచనలు, ప్రవర్తన, నిద్ర, ఆహారపు అలవాట్లు, పని సామర్థ్యంపై పడుతుంది. నిరంతరం ఆందోళన చెందడం, ఏ పనిపైనా ఆసక్తి లేకపోవడం, తరచూ కోపం రావడం, నిద్ర సరిగా పట్టకపోవడం, ఇతరులకు దూరంగా ఉండాలనిపించడం వంటి మార్పులను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపించినంత మాత్రాన ప్రతి ఒక్కరికీ మానసిక వ్యాధి ఉన్నట్లు భావించాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే అవి ఎక్కువకాలం కొనసాగుతూ సాధారణ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తే వైద్య నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది. మానసిక సమస్యలను దాచిపెట్టడం వల్ల ఇబ్బందులు పెరిగే అవకాశం ఉన్నందున వాటిని గుర్తించి తగిన సమయంలో సహాయం పొందడం ఎంతో ముఖ్యం.
ప్రస్తుత పోటీ ప్రపంచంలో విద్యార్థుల నుంచి ఉద్యోగుల వరకు అనేక వర్గాల ప్రజలు మానసిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నారు. పరీక్షల్లో మంచి మార్కులు సాధించాలనే ఒత్తిడి, ఉద్యోగం సంపాదించాలనే ఆందోళన, భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితి యువతను మానసికంగా కుంగదీస్తున్నాయి. ఉద్యోగులు పని లక్ష్యాలు, సమయపాలన, ఆర్థిక బాధ్యతలతో సతమతమవుతున్నారు. సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఇతరుల విజయాలు, విలాసవంతమైన జీవనశైలిని చూసి తమ జీవితాన్ని వారితో పోల్చుకోవడం కూడా కొందరిలో ఆత్మన్యూనతకు కారణమవుతోంది. ప్రతి ఒక్కరి జీవన ప్రయాణం భిన్నంగా ఉంటుందని గుర్తించకుండా ఇతరులతో పోల్చుకోవడం వల్ల అసంతృప్తి పెరుగుతుంది. ముఖ్యంగా పిల్లలు, యువతలో భావోద్వేగపరమైన మార్పులను తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు గుర్తించాలి. చదువులో వెనుకబడినప్పుడు విమర్శించడం, ఇతరులతో పోల్చడం కాకుండా వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకొని ప్రోత్సహించాలి. ఓటమి జీవితానికి ముగింపు కాదని, తప్పుల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకొని ముందుకు సాగవచ్చని తెలియజేయాలి. పిల్లలు తమ మనసులోని మాటలను స్వేచ్ఛగా చెప్పుకునే వాతావరణాన్ని కుటుంబాలు, విద్యాసంస్థలు కల్పించాలి.
కుటుంబ సంబంధాలు కూడా మానసిక ఆరోగ్యంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య పరస్పర అవగాహన, ఆప్యాయత, గౌరవం ఉంటే సమస్యలను ఎదుర్కొనే ధైర్యం పెరుగుతుంది. ఇంట్లో నిరంతర గొడవలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు, సంబంధాల్లో విభేదాలు, ఒంటరితనం వ్యక్తిని మానసికంగా కుంగదీయవచ్చు. ముఖ్యంగా వృద్ధులు, ఒంటరిగా జీవించే వ్యక్తులు, దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో బాధపడేవారు భావోద్వేగపరమైన మద్దతు కోసం ఎదురుచూస్తుంటారు. వారి అవసరాలను గుర్తించి సమయం కేటాయించడం ఎంతో అవసరం. కుటుంబ సభ్యులు ఒకరితో ఒకరు మనసు విప్పి మాట్లాడుకోవడం, సమస్యలను నిందలు వేయకుండా పరిష్కరించుకోవడం, బాధలో ఉన్నవారికి అండగా నిలవడం ద్వారా మానసిక ప్రశాంతతకు తోడ్పడవచ్చు. ఎవరైనా తమ బాధను పంచుకున్నప్పుడు వారి సమస్యను చిన్నదిగా చూడకుండా, విమర్శించకుండా ఓపికగా వినాలి. కొన్నిసార్లు మనం చూపించే చిన్నపాటి ఆదరణ కూడా ఎదుటివారికి ఎంతో ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. మానసిక సమస్యలతో బాధపడుతున్నవారిని బలహీనులుగా చూడటం, అవహేళన చేయడం, సమాజానికి దూరంగా ఉంచడం వంటి వైఖరులను విడనాడాలి.
మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి రోజువారీ జీవనశైలిలో ఆరోగ్యకరమైన మార్పులు చేసుకోవాలి. సమయానికి నిద్రపోవడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, నడకకు వెళ్లడం, యోగా, ధ్యానం వంటి అభ్యాసాలకు సమయం కేటాయించడం మనసుకు ప్రశాంతతను అందించడంలో సహాయపడతాయి. పని మధ్యలో తగిన విరామం తీసుకోవడం, కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులతో సమయం గడపడం, ప్రకృతితో మమేకం కావడం కూడా ఒత్తిడిని తగ్గించేందుకు తోడ్పడతాయి. సామాజిక మాధ్యమాల వినియోగాన్ని పరిమితం చేసుకోవడం, అనవసరమైన పోలికలకు దూరంగా ఉండటం, మన సామర్థ్యానికి మించిన బాధ్యతలను ఒకేసారి తీసుకోకుండా ఉండటం మంచిది. అయితే జీవనశైలిలో మార్పులు చేసుకోవడం మాత్రమే అన్ని మానసిక సమస్యలకు పరిష్కారం కాదు. నిరాశ, ఆందోళన లేదా ఇతర ఇబ్బందులు దీర్ఘకాలం కొనసాగుతూ వ్యక్తిగత, కుటుంబ, ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తే మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులను సంప్రదించాలి. అవసరాన్ని బట్టి మానసిక చికిత్స, వైద్యుల సూచనలు తీసుకోవాలి. సహాయం కోరడం బలహీనతకు గుర్తు కాదు. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి తీసుకునే బాధ్యతాయుతమైన నిర్ణయం.
మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన కల్పించడం ఒక్కరోజుతో ముగిసే కార్యక్రమంగా మిగిలిపోకూడదు. ప్రభుత్వాలు, విద్యాసంస్థలు, వైద్య రంగం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు సమన్వయంతో పనిచేస్తూ ప్రజలకు అవసరమైన సహాయాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి. పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. పని ప్రదేశాల్లో ఉద్యోగుల మానసిక ప్రశాంతతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. మానసిక సమస్యలతో బాధపడుతున్నవారికి వివక్ష లేకుండా చికిత్స, సహాయం అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. ప్రతి వ్యక్తికి తన బాధను నిర్భయంగా చెప్పుకునే అవకాశం కల్పించాలి. మానసిక ఆరోగ్యం గురించి మాట్లాడటం సిగ్గుపడాల్సిన విషయం కాదు. అవసరమైనప్పుడు సహాయం పొందడం ప్రతి ఒక్కరి హక్కు. ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం సందర్భంగా మన చుట్టూ ఉన్నవారి భావోద్వేగాలను గౌరవిస్తూ, కష్టాల్లో ఉన్నవారికి అండగా నిలవాలని ప్రతి ఒక్కరూ సంకల్పించాలి. శరీరానికి విశ్రాంతి ఎంత అవసరమో మనసుకూ అంతే అవసరం. మనసును అర్థం చేసుకొని, మనుషులను ఆదరించి, అపోహలను తొలగించినప్పుడే ఆరోగ్యవంతమైన కుటుంబం, బాధ్యతాయుతమైన సమాజం నిర్మాణం సాధ్యమవుతుంది.

Author: Prajaveek Shanam