సౌర తుపానుతో ఉపగ్రహాలకు ముప్పు?
- అక్టోబర్‌ 11న భూమిని తాకనున్న సౌర తుపాను?
- ఉపగ్రహాలు, సమాచార వ్యవస్థలపై తాత్కాలిక ప్రభావం
- మధ్యస్థాయి తుపాను వచ్చే అవకాశం
- భారత్‌పై ప్రభావం తక్కువే అంటున్న అంచనాలు
- ఆకాశంలో రంగురంగుల కాంతులు కనిపించేనా?
, అక్టోబర్‌ 10 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): సూర్యుడి నుంచి వెలువడిన శక్తిమంతమైన కణాల మేఘాలు భూమి వైపు దూసుకొస్తుండటంతో అంతరిక్ష వాతావరణంపై శాస్త్రవేత్తలు అప్రమత్తమయ్యారు. అక్టోబర్‌ 11న భూమిని భూ అయస్కాంత తుపాను తాకే అవకాశం ఉందని అమెరికాకు చెందిన జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలనా సంస్థ అంచనా వేసింది. ఈ పరిణామం వల్ల ఉపగ్రహాలు, రేడియో సంకేతాలు, ఉపగ్రహ ఆధారిత దిశానిర్దేశ వ్యవస్థల పనితీరుపై తాత్కాలిక ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించింది. అయితే, ఈ తుపాను తీవ్రత ఎంతవరకు ఉండనుంది? భూమిపై ఎలాంటి మార్పులు సంభవించవచ్చు? భారత్‌పై దీని ప్రభావం ఏ మేరకు ఉంటుంది? అనే అంశాలపై ఆసక్తి నెలకొంది. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం మధ్యస్థాయి తుపాను ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, దాని వాస్తవ తీవ్రత సూర్యుడి నుంచి వచ్చిన కణాల లక్షణాలు, భూమి అయస్కాంత క్షేత్రంతో అవి ఏ విధంగా పరస్పరం ప్రభావితం అవుతాయనే అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ముందస్తు అంచనాలను తుది నిర్ధారణగా భావించకూడదని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు.
సూర్యుడి నుంచి భారీ మొత్తంలో శక్తి, విద్యుదావేశం కలిగిన అతి సూక్ష్మ కణాలు అంతరిక్షంలోకి విడుదలవుతుంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో సూర్యుడి వెలుపలి వాతావరణం నుంచి భారీ పరిమాణంలో పదార్థం, అయస్కాంత క్షేత్రం అంతరిక్షంలోకి విస్ఫోటనం చెందుతాయి. ఈ కణాల మేఘాలు భూమి వైపు ప్రయాణించి మన గ్రహాన్ని చుట్టుముట్టిన అయస్కాంత క్షేత్రంతో పరస్పరం ప్రభావితం అయినప్పుడు భూ అయస్కాంత తుపాను ఏర్పడుతుంది. దీని తీవ్రతను శాస్త్రవేత్తలు జీ1 నుంచి జీ5 వరకు ఐదు స్థాయిలుగా వర్గీకరిస్తారు. జీ1 స్వల్ప స్థాయి కాగా, జీ2 మధ్యస్థాయి, జీ3 బలమైన స్థాయి, జీ4 తీవ్రమైన స్థాయి, జీ5 అత్యంత తీవ్రమైన స్థాయిని సూచిస్తాయి. స్థాయి పెరిగే కొద్దీ ఉపగ్రహాలు, విద్యుత్‌ వ్యవస్థలు, సమాచార ప్రసారాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం పెరుగుతుంది. అయితే ప్రతి సౌర తుపాను వల్ల భారీ నష్టం సంభవిస్తుందని చెప్పలేం. తుపాను తీవ్రతతో పాటు దాని వ్యవధి, కణాల వేగం, అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ వంటి అంశాలు కూడా ప్రభావాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
శాస్త్రవేత్తల అంచనా ప్రకారం అక్టోబర్‌ 7, 8 తేదీల్లో సూర్యుడి నుంచి రెండు భారీ కణాల మేఘాలు వెలువడ్డాయి. అవి భూమి దిశగా ప్రయాణిస్తున్న నేపథ్యంలో రెండో మేఘం వేగంగా కదులుతూ మొదటి మేఘాన్ని చేరి కలిసే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో అక్టోబర్‌ 11న జీ2 స్థాయి భూ అయస్కాంత తుపాను ఏర్పడవచ్చని భావిస్తున్నారు. అయితే అంతరిక్షంలో ప్రయాణించే సమయంలో కణాల మేఘాల వేగం, వాటి అయస్కాంత లక్షణాలు మారే అవకాశం ఉండటంతో భూమిని తాకే సమయానికి తుపాను తీవ్రత కూడా మారవచ్చు. తుపాను ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపించే అవకాశమున్న ప్రాంతాలు సాధారణంగా భూమి ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువాలకు సమీపంలో ఉంటాయి. అక్కడ విద్యుత్‌ సరఫరా వ్యవస్థల్లో వోల్టేజీ మార్పులు, రేడియో సంకేతాల ప్రసారంలో అంతరాయాలు ఏర్పడే అవకాశముంటుంది. ఉపగ్రహాలను నిర్వహించే సంస్థలు వాటి పనితీరును నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ అవసరమైన ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవాల్సి రావచ్చు. ఉపగ్రహ ఆధారిత దిశానిర్దేశ వ్యవస్థల కచ్చితత్వం కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో తాత్కాలికంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
సౌర తుపానుల సమయంలో ఆకాశంలో రంగురంగుల కాంతులు కనిపించడం మరో ఆసక్తికరమైన పరిణామం. వీటిని అరోరాలు అని పిలుస్తారు. సూర్యుడి నుంచి వచ్చిన విద్యుదావేశ కణాలు భూమి ఎగువ వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్‌, నైట్రోజన్‌ వంటి వాయువులతో పరస్పర చర్య జరిపినప్పుడు ఈ కాంతులు ఏర్పడతాయి. సాధారణంగా ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువాలకు సమీప ప్రాంతాల్లో ఈ దృశ్యాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. అయితే అత్యంత బలమైన భూ అయస్కాంత తుపానుల సమయంలో సాధారణంగా కనిపించని తక్కువ అక్షాంశ ప్రాంతాల్లోనూ అరోరాలు దర్శనమిచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుత అంచనా జీ2 స్థాయికి సంబంధించినది కావడంతో భారత్‌ అంతటా ఈ రంగురంగుల కాంతులు కనిపిస్తాయని భావించడానికి ఆధారాలు లేవు. అదే సమయంలో సౌర తుపాను కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాల సేవలు నిలిచిపోతాయని, విద్యుత్‌ సరఫరా పూర్తిగా ఆగిపోతుందని ప్రచారం చేయడం కూడా సరికాదు. ప్రభావం ప్రాంతాన్ని బట్టి, ఉపయోగించే సాంకేతిక వ్యవస్థలను బట్టి మారవచ్చు. ముఖ్యంగా ధ్రువ ప్రాంతాల్లో పనిచేసే విమానయాన, ఉపగ్రహ, సమాచార వ్యవస్థలపై సంబంధిత సంస్థలు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉంది.
భారత్‌ విషయానికి వస్తే ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం సాధారణ ప్రజల రోజువారీ జీవితంపై విస్తృత ప్రభావం పడుతుందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. దేశవ్యాప్తంగా విద్యుత్‌ కోతలు వస్తాయని, అంతర్జాల సేవలు నిలిచిపోతాయని లేదా సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా పనిచేయడం మానేస్తాయని భావించాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే అంతరిక్ష వాతావరణ పరిస్థితులు వేగంగా మారే అవకాశం ఉండటంతో శాస్త్రవేత్తలు తాజా సమాచారాన్ని పరిశీలిస్తూ తుపాను తీవ్రతను అంచనా వేస్తున్నారు. ఉపగ్రహ ఆధారిత సేవలను నిర్వహించే సంస్థలు పరిస్థితులకు అనుగుణంగా జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం సాధారణ ప్రక్రియ. ప్రజలు ధ్రువీకరించని సమాచారాన్ని చూసి ఆందోళన చెందకుండా అధికారిక ప్రకటనలను మాత్రమే విశ్వసించాలి. మొత్తంగా అక్టోబర్‌ 11న భూ అయస్కాంత తుపాను ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, దాని ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంటుందనేది భూమిని చేరే సమయంలో నెలకొనే అంతరిక్ష వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ప్రస్తుతానికి భయపడాల్సిన పరిస్థితి ఉందని చెప్పలేం. తాజా అంచనాలు, అధికారిక హెచ్చరికలను గమనించడం ద్వారా పరిస్థితిపై స్పష్టత పొందవచ్చు.
Author: Prajaveek Shanam
