- గ్రామీణ ఆహార సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం
- పేగుల ఆరోగ్యానికి పులియబెట్టిన ఆహారం
- శరీరానికి శక్తినిచ్చే పోషకాలు
- తయారీలో పరిశుభ్రత ఎంతో ముఖ్యం
అక్టోబర్ 10 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉదయం సద్దన్నం తినే అలవాటు చాలాకాలంగా కొనసాగుతోంది. ముందురోజు వండిన అన్నాన్ని నీటిలో నానబెట్టి మరుసటి రోజు ఉదయం తినే ఈ సంప్రదాయ ఆహారాన్ని కొందరు పెరుగు, మజ్జిగ, ఉల్లిపాయలు, పచ్చిమిర్చి లేదా ఇతర పదార్థాలతో కలిపి తీసుకుంటారు. తక్కువ ఖర్చుతో కడుపు నిండే ఆహారంగా సద్దన్నానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. వరి అన్నంలో కార్బోహైడ్రేట్లు ఉండటం వల్ల శరీరానికి శక్తి అందుతుంది. అయితే సద్దన్నం ఆరోగ్యానికి మంచిదని చెప్పి, దాని తయారీలో పరిశుభ్రతను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అన్నాన్ని ఎలా నిల్వ చేశాం, ఎంతసేపు నానబెట్టాం, ఏ పదార్థాలతో కలిపి తింటున్నాం అనే అంశాలు కూడా ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
అన్నాన్ని నీటిలో నానబెట్టినప్పుడు దానిలో సూక్ష్మజీవుల చర్య వల్ల పులియబెట్టే ప్రక్రియ జరగవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలో ఆహారంలోని కొన్ని పదార్థాల్లో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. అయితే సద్దన్నంలో ఎలాంటి సూక్ష్మజీవులు పెరుగుతాయి, వాటి వల్ల ఎంత ప్రయోజనం కలుగుతుంది అనేది తయారీ విధానం, ఉష్ణోగ్రత, నిల్వ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల ప్రతి రకమైన సద్దన్నంలో ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే సూక్ష్మజీవులు ఉంటాయని నిర్ధారించలేం. పులియబెట్టిన ఆహారాలు కొన్ని సందర్భాల్లో జీర్ణవ్యవస్థకు ఉపయోగపడవచ్చు. అయినప్పటికీ సద్దన్నం తినడం వల్ల అన్ని జీర్ణ సమస్యలు తగ్గిపోతాయని లేదా పేగుల ఆరోగ్యం తప్పనిసరిగా మెరుగుపడుతుందని భావించకూడదు.
సద్దన్నం తినడం వల్ల శరీరానికి ప్రధానంగా అన్నంలోని కార్బోహైడ్రేట్ల ద్వారా శక్తి లభిస్తుంది. దానితో పాటు పెరుగు లేదా మజ్జిగ కలిపి తీసుకుంటే ప్రోటీన్‌, కాల్షియం వంటి పోషకాలు కూడా అందుతాయి. ఉల్లిపాయలు, ఇతర కూరగాయలను తోడుగా తీసుకోవడం వల్ల ఆహారంలో మరిన్ని పోషకాలు చేరుతాయి. అయితే సద్దన్నంలో పోషకాల పరిమాణం అన్నం రకం, వండిన విధానం, నిల్వ చేసే పద్ధతి, కలిపే పదార్థాలను బట్టి మారుతుంది. దీనిని మాత్రమే సంపూర్ణ ఆహారంగా భావించకుండా, రోజువారీ భోజనంలో పప్పులు, కూరగాయలు, పండ్లు, ఇతర పోషక పదార్థాలను కూడా చేర్చుకోవాలి. సమతుల ఆహారంలో భాగంగా తీసుకున్నప్పుడు సద్దన్నం సంప్రదాయ అల్పాహారంగా ఉపయోగపడుతుంది.
సద్దన్నం తయారీలో ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం అన్నాన్ని సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం. వండిన అన్నాన్ని గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద రాత్రంతా ఉంచితే హానికరమైన సూక్ష్మజీవులు పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా బాసిల్లస్‌ సెరియస్‌ అనే సూక్ష్మజీవి కారణంగా ఆహార విషబాధ కలగవచ్చు. అన్నాన్ని మళ్లీ వేడి చేసినా, కొన్ని సందర్భాల్లో ఇప్పటికే ఏర్పడిన విషపదార్థాలు పూర్తిగా నశించకపోవచ్చు. అందువల్ల మిగిలిన అన్నాన్ని వీలైనంత త్వరగా, సాధారణంగా రెండు గంటల్లోపు, శుభ్రమైన మూతపెట్టిన పాత్రలో పెట్టి శీతలీకరణలో నిల్వ చేయాలి. మరుసటి రోజు సద్దన్నం కోసం ఉపయోగించే అన్నాన్ని కూడా పరిశుభ్రమైన నీటితో, శుభ్రమైన పాత్రలో సిద్ధం చేయాలి. దుర్వాసన, అసాధారణ రంగు లేదా జిగటగా మారిన లక్షణాలు కనిపిస్తే తినకూడదు.
మధుమేహం ఉన్నవారు సద్దన్నాన్ని తీసుకునేటప్పుడు పరిమాణంపై శ్రద్ధ పెట్టాలి. అన్నంలో కార్బోహైడ్రేట్లు ఉండటంతో రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు పెరగవచ్చు. అందువల్ల తమ ఆహార ప్రణాళికకు అనుగుణంగా పరిమిత పరిమాణంలో తీసుకోవడం మంచిది. పెరుగు లేదా మజ్జిగ కలిపేటప్పుడు అదనపు ఉప్పు ఎక్కువగా వేయకుండా చూసుకోవాలి. అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారు ఉప్పు వినియోగాన్ని నియంత్రించాలి. సద్దన్నం తిన్న తర్వాత విరేచనాలు, వాంతులు, కడుపునొప్పి వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే ఆహార విషబాధకు అవకాశం ఉందని గుర్తించి, లక్షణాలు తీవ్రంగా ఉంటే వైద్య సహాయం పొందాలి. చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్నవారి విషయంలో ఆహార భద్రతపై మరింత జాగ్రత్త అవసరం.
మొత్తంగా ఉదయం సద్దన్నం మన సంప్రదాయ ఆహారపు అలవాట్లలో భాగమైనప్పటికీ, దాని ప్రయోజనాలు తయారీ విధానం, నిల్వ పరిస్థితులు, తీసుకునే పరిమాణంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అన్నాన్ని రాత్రంతా బయట ఉంచి మరుసటి రోజు తినడం సురక్షితమైన పద్ధతి కాదు. ముందుగా వండిన అన్నాన్ని త్వరగా శీతలీకరణలో పెట్టి, మరుసటి రోజు పరిశుభ్రమైన పద్ధతిలో సిద్ధం చేసుకోవడం మంచిది. సద్దన్నంతో పాటు పెరుగు, కూరగాయలు వంటి పోషక పదార్థాలను చేర్చుకోవచ్చు. సంప్రదాయ ఆహారాన్ని ఆస్వాదించడంతో పాటు పరిశుభ్రత, సరైన నిల్వ, సమతుల ఆహారం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తే ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.
Author: Prajaveek Shanam
