పేదరికం ఇంకా ఎందుకు వెంటాడుతోంది?
- పథకాలు ఎన్నో.. మారని పేదల బతుకులు
- కష్టపడుతున్నా కరిగిపోని ఆర్థిక కష్టాలు
- విద్య, వైద్యం భారంతో అప్పుల ఊబిలో కుటుంబాలు
- సంక్షేమంతో పాటు శాశ్వత ఉపాధి కల్పనే పరిష్కారం
అక్టోబర్ 11 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): దేశం అభివృద్ధి పథంలో ముందుకు సాగుతోందని పాలకులు చెబుతున్నారు. నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, విస్తరిస్తున్న పారిశ్రామిక రంగం, పెరుగుతున్న మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రపంచ స్థాయిలో భారతదేశానికి లభిస్తున్న గుర్తింపు వంటి అంశాలు ప్రగతికి సూచికలుగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే ఈ అభివృద్ధి వెలుగుల మధ్య ఇంకా లక్షలాది కుటుంబాలు పేదరికం చీకట్లలోనే బతుకుతున్నాయన్నది విస్మరించలేని వాస్తవం. ఒకవైపు సంపద పెరుగుతుంటే మరోవైపు కనీస అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి నిత్యం పోరాడుతున్న కుటుంబాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. ఉదయం నుంచి సాయంత్రం వరకు కష్టపడినా కుటుంబానికి సరిపడా ఆదాయం సంపాదించలేకపోతున్న కార్మికులు, అప్పుల భారంతో సతమతమవుతున్న రైతులు, చదువులు పూర్తిచేసినా ఉద్యోగాలు దొరక్క ఇబ్బందులు పడుతున్న యువత, పిల్లలకు నాణ్యమైన విద్య అందించలేక బాధపడుతున్న తల్లిదండ్రులు.. వీరందరి జీవితాల్లో పేదరికం అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తోంది. పేదరికాన్ని కేవలం ఆదాయం తక్కువగా ఉండటంతోనే కొలవలేం. తగిన ఆహారం, నాణ్యమైన విద్య, వైద్యం, నివాసం, స్వచ్ఛమైన తాగునీరు, ఉపాధి అవకాశాలు అందుబాటులో లేకపోవడం కూడా పేదరికంలో భాగమే. దేశం ఎంత అభివృద్ధి సాధించినా చివరి వరుసలో ఉన్న వ్యక్తి జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడనంతవరకు ఆ ప్రగతి సంపూర్ణమైనదిగా భావించలేం.
పేదరికం తరతరాలుగా కొనసాగడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. తల్లిదండ్రులకు సరైన విద్య, ఉపాధి అవకాశాలు లేకపోతే వారి పిల్లలకు కూడా సమాన అవకాశాలు లభించడం కష్టమవుతుంది. పేద కుటుంబాల్లోని పిల్లలు చదువుకోవాలనే ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా చిన్న వయసులోనే పనులకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితులు ఎదురవుతున్నాయి. కొందరు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చదివినా, అదనపు విద్యా వనరులు, నైపుణ్య శిక్షణ, పోటీ పరీక్షలకు అవసరమైన సదుపాయాలు అందుబాటులో లేక వెనుకబడుతున్నారు. ఉన్నత విద్య ఖర్చులు భరించలేక చదువును మధ్యలోనే ఆపేసే విద్యార్థులూ ఉన్నారు. ఫలితంగా నైపుణ్యాలు తక్కువగా ఉండే పనులకే పరిమితమై తక్కువ ఆదాయంతో జీవించాల్సి వస్తోంది. తల్లిదండ్రులు ఎదుర్కొన్న ఆర్థిక ఇబ్బందులే పిల్లల జీవితాల్లోనూ పునరావృతమవుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలంటే ప్రతి చిన్నారికి నాణ్యమైన విద్య అందించడంతోపాటు ఆర్థికంగా వెనుకబడిన విద్యార్థులకు ఉన్నత విద్య, వృత్తి విద్య, నైపుణ్య శిక్షణలో సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి. విద్యను కేవలం ఉద్యోగం సంపాదించే సాధనంగా కాకుండా పేదరికం నుంచి బయటపడేందుకు మార్గంగా చూడాలి. పేద కుటుంబాల్లోని పిల్లలకు సరైన అవకాశాలు లభిస్తే వారి జీవితాలతోపాటు మొత్తం కుటుంబ భవిష్యత్తు మారే అవకాశం ఉంటుంది.
పేదరికానికి మరో ప్రధాన కారణం స్థిరమైన ఉపాధి లేకపోవడం. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయంపై ఆధారపడే కుటుంబాలకు ఏడాది పొడవునా పని, ఆదాయం లభించడం లేదు. వర్షాలు అనుకూలించకపోవడం, పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు రాకపోవడం, సాగు ఖర్చులు పెరగడం వంటి సమస్యలు రైతులను ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లోకి నెడుతున్నాయి. వ్యవసాయ కూలీలకు కూడా అన్ని రోజులు పని దొరకడం లేదు. పట్టణాలకు వలస వెళ్లిన కార్మికుల్లో చాలామంది అసంఘటిత రంగంలో పనిచేస్తూ తక్కువ వేతనాలు, ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. రోజువారీ కూలీ పనులపై ఆధారపడే కుటుంబాలకు ఒకరోజు పని దొరకకపోయినా ఇంటి ఖర్చులు నిర్వహించడం కష్టమవుతోంది. అనారోగ్యం, వర్షాలు, ప్రకృతి విపత్తులు లేదా ఇతర అనుకోని పరిస్థితులు ఎదురైతే అప్పులు చేయక తప్పని దుస్థితి ఏర్పడుతోంది. అందువల్ల పేదరిక నిర్మూలన కోసం కేవలం ఆర్థిక సహాయం అందించడం సరిపోదు. గ్రామాల్లో వ్యవసాయ అనుబంధ పరిశ్రమలు, చిన్న తరహా పరిశ్రమలు, ఆహార శుద్ధి కేంద్రాలు, చేతివృత్తులు, స్థానిక ఉపాధి అవకాశాలను ప్రోత్సహించాలి. యువతకు మార్కెట్ అవసరాలకు అనుగుణంగా నైపుణ్య శిక్షణ అందించి స్వయం ఉపాధికి అవసరమైన సహకారం కల్పించాలి. స్థిరమైన ఆదాయం లభించినప్పుడే పేద కుటుంబాలు తమ అవసరాలను తామే తీర్చుకునే స్థాయికి చేరుకోగలవు.
వైద్య ఖర్చులు కూడా పేద కుటుంబాలను పేదరికం నుంచి బయటపడనివ్వకుండా చేస్తున్నాయి. కుటుంబంలో ఒకరికి తీవ్రమైన అనారోగ్యం వచ్చినా, ప్రమాదం జరిగినా లేదా దీర్ఘకాలిక చికిత్స అవసరమైనా ఆర్థిక పరిస్థితి ఒక్కసారిగా దెబ్బతింటుంది. ఆదా చేసుకున్న కొద్దిపాటి సొమ్ము ఆసుపత్రి ఖర్చులకే సరిపోకపోవడంతో అప్పులు చేయాల్సి వస్తోంది. కొందరు తమ భూములు, ఆభరణాలు అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో వైద్య సేవలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో వైద్యులు, సిబ్బంది, అవసరమైన పరికరాలు, మందుల కొరత వంటి సమస్యలు కనిపిస్తున్నాయి. దీంతో ఆర్థికంగా బలహీనమైన కుటుంబాలు ప్రైవేటు ఆసుపత్రులను ఆశ్రయించి అధిక ఖర్చులు భరించాల్సి వస్తోంది. మరోవైపు పిల్లల చదువులు, ఇంటి అద్దె, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరగడం వల్ల కుటుంబ ఆదాయంలో ఎక్కువ భాగం ప్రాథమిక అవసరాలకే ఖర్చవుతోంది. పొదుపు చేసుకునే అవకాశం తగ్గిపోవడంతో భవిష్యత్తు అవసరాల కోసం డబ్బు కూడబెట్టడం సాధ్యం కావడం లేదు. పేదరికాన్ని తగ్గించాలంటే అందరికీ అందుబాటులో ఉండే నాణ్యమైన ప్రభుత్వ వైద్య సేవలు, ఆర్థికంగా అందుబాటులో ఉండే విద్య, సామాజిక భద్రతా పథకాలను మరింత బలోపేతం చేయాలి. అనారోగ్యం వచ్చినప్పుడు ఒక కుటుంబం మళ్లీ పేదరికంలోకి జారిపోకుండా రక్షణ కల్పించడం ప్రభుత్వాల ముఖ్యమైన బాధ్యత.
పేదరిక నిర్మూలన కోసం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అనేక సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేస్తున్నాయి. ఆహార భద్రత, గృహ నిర్మాణం, ఉపాధి కల్పన, రైతులకు ఆర్థిక సహాయం, విద్యార్థులకు ఉపకార వేతనాలు, వైద్య సేవలు వంటి కార్యక్రమాలు అర్హులైన కుటుంబాలకు కొంతవరకు ఉపశమనం కలిగిస్తున్నాయి. సంక్షేమ పథకాల అవసరాన్ని తక్కువగా అంచనా వేయలేం. పేద కుటుంబాలకు సంక్షోభ సమయంలో ఆహారం, నివాసం, వైద్యం వంటి కనీస అవసరాలు అందించడంలో ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే సంక్షేమం తాత్కాలిక ఉపశమనంతోపాటు కుటుంబాలు దీర్ఘకాలంలో స్వయం సమృద్ధి సాధించేలా దోహదపడాలి. అర్హులైన వారికి పథకాల ప్రయోజనాలు అందకపోవడం, సమాచార లోపం, దరఖాస్తు ప్రక్రియలో ఇబ్బందులు, స్థానిక స్థాయిలో జాప్యం వంటి సమస్యలను పరిష్కరించాలి. అదే సమయంలో ప్రజాధనం సక్రమంగా వినియోగమవుతోందా? పథకాల వల్ల పేద కుటుంబాల జీవన ప్రమాణాల్లో ఎలాంటి మార్పులు వచ్చాయి? పిల్లల విద్య, ఉపాధి, ఆదాయం, ఆరోగ్య పరిస్థితులు మెరుగుపడ్డాయా? అనే అంశాలను కూడా నిరంతరం పరిశీలించాలి. కేవలం లబ్ధిదారుల సంఖ్యను చూపించడం కంటే వారి జీవితాల్లో వచ్చిన వాస్తవ మార్పును కొలవడం ముఖ్యం. పేదరికాన్ని తగ్గించే విధానాలు ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందినప్పుడే ఆశించిన ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయి.
పేదరికంపై చర్చించేటప్పుడు ఆర్థిక అసమానతలను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. సమాజంలో కొందరికి అధిక ఆదాయాలు, ఆస్తులు, పెట్టుబడులు అందుబాటులో ఉంటే మరికొందరు కనీస అవసరాల కోసం పోరాడుతున్నారు. ప్రతి వ్యక్తికి ఒకే స్థాయిలో ఆదాయం ఉండాలని చెప్పడం సాధ్యం కాకపోయినా, ప్రతి ఒక్కరికీ అభివృద్ధి చెందేందుకు సమాన అవకాశాలు ఉండాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నాణ్యమైన విద్య, వైద్యం, రవాణా, ఇంటర్నెట్‌, ఉపాధి సదుపాయాలు అందుబాటులో లేకపోతే అక్కడి ప్రజలు పట్టణాలతో పోటీపడలేరు. మహిళలకు ఉపాధి అవకాశాలు తక్కువగా ఉండటం, సమాన పనికి సమాన వేతనం లభించకపోవడం, పిల్లల సంరక్షణ బాధ్యతలు ఎక్కువగా మహిళలపైనే పడటం వంటి అంశాలు కూడా కొన్ని కుటుంబాల ఆర్థిక పురోగతికి అడ్డంకులుగా మారుతున్నాయి. దివ్యాంగులు, వృద్ధులు, ఒంటరి మహిళలు, సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు చెందిన కుటుంబాలకు ప్రత్యేక సహకారం అవసరం. అందరికీ ఒకే విధమైన పరిష్కారం సరిపోదు. ప్రాంతీయ అవసరాలు, కుటుంబ పరిస్థితులు, ఉపాధి అవకాశాలు, సామాజిక సమస్యలను దృష్టిలో ఉంచుకుని కార్యక్రమాలు రూపొందించాలి. అభివృద్ధి ఫలాలు సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు చేరినప్పుడే అసమానతలను తగ్గించి పేదరికాన్ని సమర్థంగా ఎదుర్కోగలం.
పేదరికాన్ని నిర్మూలించడంలో ప్రజల ఆలోచనా విధానం, సామాజిక దృక్పథం కూడా ముఖ్యమైనవి. పేదరికంలో ఉన్న వ్యక్తులను తక్కువగా చూడటం, వారి పరిస్థితికి వారినే పూర్తిగా బాధ్యులుగా భావించడం సరైన పద్ధతి కాదు. ప్రతి కుటుంబం ఎదుర్కొనే పరిస్థితులు భిన్నంగా ఉంటాయి. అనారోగ్యం, ప్రకృతి విపత్తులు, ఉపాధి కోల్పోవడం, కుటుంబ బాధ్యతలు, విద్యా అవకాశాల కొరత వంటి అనేక కారణాలు ఒక వ్యక్తి ఆర్థిక స్థితిని ప్రభావితం చేస్తాయి. కష్టపడి పనిచేసే ప్రతి ఒక్కరికీ తగిన వేతనం, గౌరవప్రదమైన జీవనం లభించేలా సమాజం కృషి చేయాలి. కార్మికులకు కనీస వేతనాలు, సురక్షితమైన పని వాతావరణం, సమయానికి వేతనాల చెల్లింపు, అవసరమైన సామాజిక భద్రత కల్పించాలి. చిన్న వ్యాపారాలు ప్రారంభించాలనుకునే వారికి తగిన మార్గదర్శకత్వం, పారదర్శక రుణ సదుపాయాలు, మార్కెట్ అవకాశాలు అందుబాటులో ఉండాలి. స్వయం సహాయక సంఘాలు, సహకార సంస్థలు, స్థానిక సంఘాలు పేద కుటుంబాలకు పొదుపు, ఉపాధి, ఆర్థిక అవగాహనలో సహకరించవచ్చు. పేదలకు దానం చేయడం మాత్రమే కాకుండా వారు తమ కాళ్లపై తాము నిలబడేలా అవకాశాలు కల్పించడం సమాజం ముందున్న ముఖ్యమైన కర్తవ్యం. గౌరవంతో జీవించే హక్కు ప్రతి మనిషికి ఉందనే భావన బలపడాలి.
పేదరికాన్ని తగ్గించాలంటే ఆర్థికాభివృద్ధితోపాటు మానవ అభివృద్ధికి కూడా సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ఒక ప్రాంతంలో రహదారులు, భవనాలు, పరిశ్రమలు పెరగడం అభివృద్ధిలో భాగమే. కానీ అక్కడి ప్రజలకు నాణ్యమైన విద్య, వైద్యం, తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం, సురక్షిత నివాసం, స్థిరమైన ఉపాధి అందుబాటులో లేకపోతే అభివృద్ధి ప్రయోజనాలు అందరికీ చేరినట్లు కాదు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక వనరుల ఆధారంగా ఉపాధి కల్పించడం, చిన్న పరిశ్రమలకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం, రైతులకు మార్కెట్ సదుపాయాలు మెరుగుపరచడం, ప్రభుత్వ పాఠశాలలను బలోపేతం చేయడం వంటి చర్యలు దీర్ఘకాలిక మార్పునకు దోహదపడతాయి. యువతకు నైపుణ్య శిక్షణతోపాటు శిక్షణ పొందిన రంగాల్లో ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించాలి. మహిళలు ఆర్థికంగా స్వతంత్రంగా ఎదిగేందుకు రుణ సదుపాయాలు, మార్కెట్ అనుసంధానం, భద్రమైన పని వాతావరణం అందించాలి. పేదరికాన్ని కేవలం ఎన్నికల సమయంలో చర్చించే అంశంగా కాకుండా నిరంతరం పరిష్కరించాల్సిన సామాజిక సమస్యగా చూడాలి. ప్రభుత్వ విధానాలు, స్థానిక సంస్థల పనితీరు, ప్రైవేటు రంగం భాగస్వామ్యం, ప్రజల చైతన్యం సమన్వయంతో ముందుకు సాగితేనే పేదరికాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నాలు ఫలిస్తాయి.
పేదరికం అనేది కేవలం ఒక కుటుంబం ఎదుర్కొనే ఆర్థిక సమస్య కాదు.. అది దేశ అభివృద్ధి, సామాజిక న్యాయం, మానవ గౌరవంతో ముడిపడిన అంశం. పేదరికంలో ఉన్నవారికి సహాయం అందించడం అవసరమే అయినప్పటికీ, వారు మళ్లీ మళ్లీ అదే పరిస్థితుల్లోకి వెళ్లకుండా శాశ్వత పరిష్కారాలు చూపడం మరింత ముఖ్యం. ప్రతి చిన్నారికి నాణ్యమైన విద్య, ప్రతి కుటుంబానికి అందుబాటులో ఉండే వైద్యం, పనిచేయగల ప్రతి వ్యక్తికి గౌరవప్రదమైన ఉపాధి, రైతుకు తన శ్రమకు తగిన ప్రతిఫలం, మహిళలకు సమాన అవకాశాలు లభించినప్పుడే పేదరికం నుంచి బయటపడే మార్గం సుగమమవుతుంది. పథకాల సంఖ్య పెరగడం కంటే వాటి వల్ల ప్రజల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పు వచ్చిందనేదే ప్రధానమైన కొలమానం కావాలి. ఆదాయం పెరిగిందా? అప్పుల భారం తగ్గిందా? పిల్లలు చదువుకుంటున్నారా? కుటుంబాలకు అనుకోని ఖర్చులను ఎదుర్కొనే ఆర్థిక భద్రత ఉందా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకాలి. పేదరిక నిర్మూలన బాధ్యత ప్రభుత్వాలదే కాదు.. సమాజంలోని ప్రతి వర్గానిదీ. అయితే ప్రజలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం, సమర్థవంతమైన విధానాలను అమలు చేయడం, వాటి ఫలితాలకు జవాబుదారీగా ఉండటం ప్రభుత్వాల ప్రధాన బాధ్యత. అభివృద్ధి ఫలాలు చివరి వ్యక్తికి చేరినప్పుడే దేశ ప్రగతికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది. పేదరికం ఇంకా ఎందుకు వెంటాడుతోందన్న ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడం మాత్రమే కాదు.. దానిని తగ్గించేందుకు నిరంతరం కృషి చేయడం కూడా మనందరి బాధ్యత.
Author: Prajaveek Shanam
