అక్టోబర్ 28 (ప్రజా వీక్షణం ప్రతినిధి): ప్రపంచాన్ని ఒకే వేదికపైకి తీసుకొచ్చిన ఆధునిక సాంకేతిక విప్లవంలో అంతర్జాలం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఒకప్పుడు దూర ప్రాంతాల్లో ఉన్నవారికి సమాచారం చేరవేయాలంటే రోజులు పట్టేది. ఉత్తరాలు, టెలిఫోన్‌ వంటి పరిమిత మార్గాలపైనే ప్రజలు ఆధారపడేవారు. ప్రస్తుతం అంతర్జాలం అందుబాటులోకి రావడంతో ప్రపంచంలోని ఏ ప్రాంతంలో ఉన్నవారితోనైనా క్షణాల్లో సమాచారాన్ని పంచుకోవడం సాధ్యమవుతోంది. విద్య, వైద్యం, వ్యాపారం, వ్యవసాయం, వినోదం, పరిపాలన ఇలా దాదాపు ప్రతి రంగంలోనూ అంతర్జాల వినియోగం గణనీయంగా పెరిగింది. స్మార్ట్‌ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, ఇతర సమాచార పరికరాల ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న పరిణామాలను తక్షణమే తెలుసుకునే అవకాశం ఏర్పడింది. అక్టోబర్ 29న అంతర్జాతీయ అంతర్జాల దినోత్సవాన్ని ప్రస్తావించడానికి ప్రధాన కారణం సమాచార సాంకేతిక పరిణామంలో అంతర్జాలం పోషించిన పాత్రను గుర్తుచేసుకోవడం. 1969 అక్టోబర్ 29న అమెరికాలోని పరిశోధకులు ఒక కంప్యూటర్‌ నుంచి మరొక కంప్యూటర్‌కు సమాచారాన్ని పంపే ప్రయోగంలో భాగంగా తొలి సందేశాన్ని పంపేందుకు ప్రయత్నించారు. ఆ ప్రయోగం ఆధునిక అంతర్జాల అభివృద్ధి చరిత్రలో ముఖ్యమైన ఘట్టంగా గుర్తింపు పొందింది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందరికీ అందుబాటులోకి రావడం ద్వారా సమాజంలో ఏర్పడుతున్న మార్పులను పరిశీలించడానికి ఈ సందర్భం ఉపయోగపడుతుంది.
విద్యారంగంలో అంతర్జాలం తీసుకొచ్చిన మార్పులు విశేషమైనవి. గతంలో పాఠ్యపుస్తకాలు, గ్రంథాలయాలు, ఉపాధ్యాయుల బోధనపైనే విద్యార్థులు ఎక్కువగా ఆధారపడేవారు. ఇప్పుడు ఆన్‌లైన్‌ తరగతులు, దృశ్య పాఠాలు, డిజిటల్‌ గ్రంథాలయాలు, పోటీ పరీక్షల శిక్షణ వంటి అనేక సదుపాయాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న విద్యార్థులు సైతం ఇంటి వద్ద నుంచే వివిధ అంశాలను నేర్చుకునే అవకాశం పొందుతున్నారు. ఉన్నత విద్య, ఉద్యోగ నైపుణ్యాలు, విదేశీ భాషలు, కంప్యూటర్‌ పరిజ్ఞానం వంటి అంశాలపై ఉచితంగా లేదా తక్కువ ఖర్చుతో శిక్షణ పొందగలుగుతున్నారు. వైద్యరంగంలోనూ అంతర్జాల వినియోగం విస్తరించింది. దూర ప్రాంతాల్లో నివసించే రోగులు కొన్నిసందర్భాల్లో వైద్యులను ఆన్‌లైన్‌ ద్వారా సంప్రదించగలుగుతున్నారు. ఆరోగ్య సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడం, వైద్య పరీక్షల వివరాలను పొందడం, ఆసుపత్రుల సేవలను వినియోగించుకోవడం సులభమైంది. అయితే అంతర్జాలంలో లభించే ప్రతి ఆరోగ్య సమాచారం విశ్వసనీయమైనదని భావించకూడదు. ధ్రువీకరించని వైద్య సూచనలను అనుసరించడం ప్రమాదకరం. విద్యార్థులు సమాచారాన్ని సేకరించడంతోపాటు దాని విశ్వసనీయతను పరిశీలించడం కూడా నేర్చుకోవాలి. సాంకేతిక సదుపాయాలు అందుబాటులో లేని విద్యార్థులకు పరికరాలు, వేగవంతమైన అంతర్జాల సేవలు అందించడం ద్వారా విద్యలో సమాన అవకాశాలను పెంపొందించవచ్చు.
వ్యాపార రంగంలో అంతర్జాలం కొత్త అవకాశాలకు మార్గం సుగమం చేసింది. చిన్న వ్యాపారులు సైతం తమ ఉత్పత్తులను సామాజిక మాధ్యమాలు, అంతర్జాల వాణిజ్య వేదికల ద్వారా విస్తృతంగా ప్రచారం చేయగలుగుతున్నారు. ఇంటి వద్ద తయారు చేసే వస్తువులు, చేతివృత్తుల ఉత్పత్తులు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను వినియోగదారులకు చేరవేయడానికి కొత్త మార్గాలు ఏర్పడ్డాయి. అంతర్జాల బ్యాంకింగ్‌, డిజిటల్‌ చెల్లింపులు, విద్యుత్తు బిల్లుల చెల్లింపు, రైల్వే టికెట్ల బుకింగ్‌, ప్రభుత్వ సేవల దరఖాస్తులు వంటి పనులు వేగంగా పూర్తవుతున్నాయి. రైతులు వాతావరణ సమాచారం, పంటల ధరలు, సాగు పద్ధతులు, ప్రభుత్వ పథకాల వివరాలను తెలుసుకునే అవకాశం పొందుతున్నారు. ఉద్యోగార్థులు ఖాళీల వివరాలను తెలుసుకోవడం, దరఖాస్తులు సమర్పించడం, ఇంటి నుంచే కొన్ని పనులు నిర్వహించడం సాధ్యమవుతోంది. వార్తా రంగంలోనూ అంతర్జాలం సమాచార ప్రసార వేగాన్ని పెంచింది. స్థానికంగా జరిగే సంఘటనలను ప్రజలకు త్వరగా చేరవేయడంతోపాటు ప్రత్యక్ష ప్రసారాలు, దృశ్య కథనాలు, సమాచార చిత్రాల ద్వారా వార్తలను అందించే అవకాశం కల్పించింది. అయితే వేగం కోసం ధ్రువీకరించని సమాచారాన్ని ప్రచురించడం వల్ల సమాజంలో గందరగోళం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా వార్తా సంస్థలు సమాచారాన్ని ప్రచురించే ముందు వాస్తవాలను నిర్ధారించుకోవాలి. అంతర్జాలాన్ని బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించినప్పుడే దాని ప్రయోజనాలు వ్యక్తులకు, సంస్థలకు, సమాజానికి పూర్తిస్థాయిలో అందుతాయి.
అంతర్జాలం వల్ల అనేక ప్రయోజనాలు ఉన్నప్పటికీ దాని వినియోగంలో జాగ్రత్తలు పాటించకపోతే సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. నకిలీ సందేశాలు, మోసపూరిత ప్రకటనలు, తప్పుడు వార్తలు, వ్యక్తిగత సమాచార దొంగతనం, ఆన్‌లైన్‌ ఆర్థిక మోసాలు రోజురోజుకూ ప్రజలకు సవాళ్లుగా మారుతున్నాయి. గుర్తుతెలియని వ్యక్తులు పంపే అనుమానాస్పద లింకులను తెరవడం, ధ్రువీకరించని అనువర్తనాలను ఉపయోగించడం, బ్యాంకు రహస్య సంకేతాలు, ఒకసారి వినియోగించే ధ్రువీకరణ సంఖ్యలను ఇతరులతో పంచుకోవడం వల్ల ఆర్థిక నష్టం సంభవించవచ్చు. బలమైన రహస్య సంకేతాలను ఉపయోగించడం, రెండు దశల ధ్రువీకరణను అందుబాటులో ఉంచడం, వ్యక్తిగత వివరాలను అవసరమైన సందర్భాల్లో మాత్రమే పంచుకోవడం వంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. సామాజిక మాధ్యమాల్లో కనిపించే ప్రతి సమాచారాన్ని నిజమని నమ్మకుండా విశ్వసనీయమైన ఆధారాలతో పరిశీలించాలి. పిల్లలు, యువత అంతర్జాలాన్ని ఎంతసేపు ఉపయోగిస్తున్నారు, ఏ రకమైన సమాచారాన్ని చూస్తున్నారు అనే అంశాలపై తల్లిదండ్రులు అవగాహనతో వ్యవహరించాలి. నిరంతరంగా తెరలను చూస్తూ గడపడం వల్ల నిద్ర, శారీరక చురుకుదనం, వ్యక్తిగత సంబంధాలపై ప్రతికూల ప్రభావాలు పడకుండా సమయపాలన పాటించాలి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోవడమే కాకుండా దాని వల్ల కలిగే ప్రమాదాలను గుర్తించే డిజిటల్‌ అక్షరాస్యతను ప్రతి ఒక్కరూ పెంపొందించుకోవాలి.
అంతర్జాతీయ అంతర్జాల దినోత్సవం సందర్భంగా సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడంతోపాటు దాని వినియోగాన్ని సురక్షితంగా, బాధ్యతాయుతంగా మార్చుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాలు, మారుమూల పల్లెలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు వేగవంతమైన అంతర్జాల సేవలు అందించడం ద్వారా విద్య, ఉపాధి, వ్యాపార అవకాశాలను విస్తరించవచ్చు. వృద్ధులు, దివ్యాంగులు సైతం సులభంగా వినియోగించగలిగే సాంకేతిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయాలి. ప్రభుత్వ సేవలు అంతర్జాలం ద్వారా అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ వాటిని వినియోగించలేని వారికి ప్రత్యామ్నాయ సహాయ కేంద్రాలు కొనసాగించడం ముఖ్యం. సమాచార సాంకేతిక రంగంలో కొత్త ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహిస్తూ వ్యక్తిగత గోప్యత, సమాచార భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. అంతర్జాలం అందించే సమాచారాన్ని వివేకంతో ఉపయోగించుకోవడం, తప్పుడు ప్రచారాన్ని అడ్డుకోవడం, ఆన్‌లైన్‌ మోసాలపై అప్రమత్తంగా ఉండటం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మనిషి జీవితాన్ని సులభతరం చేయడానికి ఉపయోగపడాలి తప్ప అతడిని సమస్యల్లోకి నెట్టకూడదు. ప్రపంచాన్ని అనుసంధానించే ఈ వ్యవస్థను సమాజ అభివృద్ధికి, విజ్ఞాన విస్తరణకు, సమాన అవకాశాల కల్పనకు ఉపయోగించినప్పుడే దాని అసలైన ప్రయోజనం నెరవేరుతుంది. అంతర్జాలం కేవలం సమాచారాన్ని అందించే సాధనం మాత్రమే కాదు.. సక్రమంగా వినియోగిస్తే అభివృద్ధికి, ఆవిష్కరణలకు, ప్రజల మధ్య అనుసంధానానికి శక్తివంతమైన వేదికగా నిలుస్తుంది.
Author: Prajaveek Shanam
